Ünlü Yunanlı yazar Themos Kornaros’un Haydari Kampı’ndan sonra, bu kitapta çağdaş Yunan edebiyatından yeni bir kamp konusu sunuyorum okuyucuya. Bunu yaparken de geçen Dünya Savaşı’nda “istilacıya direnme” ve yurt savunmasının gerçekten en güçlü örneklerini veren Yunan halkının ilerici, sosyalist kesiminin, bu çilekeş ve yiğit insanların akılalmaz fedakârlık ve başarılarının bizce de bilinmesinin yararlı olacağına inanıyorum.

Elinizdeki bu kitap, tıpkı Haydari Kampı gibi –ki 1962 yılında basılan bu kitabı 20-30 arası genç kuşaklar pek bilmiyorlar– bir Es-Es Toplama ve İmha Kampı’nda geçen olayların bir roman biçiminde anlatılmasıdır. Sanat değeri kabul edilmiş bir kitaptır bu. Kendine özgü bir sanat eseri ve de anlatılanların tümünün gerçekliği belgelerle, o maceraları yaşayan insanların tanıklığıyla ortada...

Yazarın önsözünde kitabın niteliği kısaca belirtilmiştir. Yazar, çiçeği burnunda bir meslek okulu mezunuyken ülkesinin Nazi istilası altında bulunduğu bir sırada, 1943 yılında, gizlice İsviçre’ye kaçma girişimi yüzünden yakalanıp bu kampa sürülmüş. Orada savaş sonuna değin kalmış. Mauthausen Kampı adını Avusturya-Almanya sınırı yakınlarındaki bir köyden almış... Kamp, öbür dev kampların yanında ikincil nitelikte. Ama bu, burada işlenen cinayetlerin, insanlara reva görülen işkencelerin büyük kamplardakinden farklı olduğu anlamına gelmez. Okuyucu kitabı bitirince bunu anlayacaktır. Kitaptaki tiplerden bir Alman tutuklu, Schneider’in yaptığı bir hesaba göre, Alman halkının yarısı bu kamplardaki korkunç durumdan mutlaka haberlidir, öbür yarısının ise duymuş olması gerekir...

Yazar Yakovos Kambanellis, Ege’nin Naksos adasında 1922 yılında doğmuş, Atina’da bir sanat okulundan inşaat desinatörü olarak çıkmış, Mauthausen Kampı’nda iki yıl 37734 numaralı tutuklu olarak kalmış. Kurtuluştan sonra, 1947 yılında “Mauthausen”i yazmaya başlamış, ama o dönemde yazdıklarını yırtmış, nedeni pek belli değil. Daha sonra yazar, tiyatro oyunculuğuna özenmiş, galiba başaramamış, ama tiyatro yazarlığında son on beş yıl içinde büyük üne ulaşmıştır kendi ülkesinde. Bir düzineye yakın başarılı oyunu ve iki de senaryosu vardır. Mauthausen Kampı onun tiyatro yazarlığı dışında yazdığı başka türden ilk düzyazısıdır. Kendisi şöyle diyor: “Bir görevin yerine getirilmesi için göze aldığım bir istisna...”

1965 yılında yayımlanan bu kitap Yunanistan’da büyük bir ilgiyle karşılanmıştır. Çevirisini bitirdiğim şu günlerde, cuntanın pençesinden kurtulup Paris’e gittiğini gazetelerde okuduğum ünlü besteci Mikis Theodorakis’e de esin kaynağı olmuştur. Kitabın “Erotika”, “Andon” ve başka bölümlerinden esinlenen besteci, ünlü Mauthausen Baladı’nı bestelemiştir.