DARWİN GERÇEKTE NE DEDİ?

Darwin, modern bilimin kurucu figürlerinden biri olarak genellikle kutsallaştırılır. Oysa düşünce tarihi, yalnızca büyük atılımların değil, bu atılımların sınırlarının da tarihidir.

Elinizdeki kitap, Darwin’i ne putlaştırmakta ne de basitçe mahkûm etmektedir; onu, kendi tarihsel bağlamı içinde, bütün çelişkileriyle ele almaktadır. Doğal seçilim kuramının bilimsel gücü teslim edilirken, Darwin’in biyolojik olan ile toplumsal olan arasındaki nitel farkı kavrayamamasının sonuçları titizlikle açığa çıkarılmaktadır. Sosyal Darvinizmin ideolojik tahribatından, insan bilincinin ve kültürün biyolojiye indirgenmesine; Gregor Mendel’in keşfinin neden Darwin tarafından ıskalandığından, Pangenesiz gibi çıkmaz kuramlara kadar uzanan bu eleştiri, evrim düşüncesini tarihsel materyalist bir perspektifle yeniden konumlandırmaktadır.

Bu çalışma, evrimi durağan bir doğa yasası olarak değil, doğadan topluma, içgüdüden bilince uzanan çok katmanlı bir tarihsel süreç olarak ele almaktadır. İnsan aklının, dilin, eğitimin ve toplumsal kurumların biyolojik evrimden kopuşunu vurgulayarak, okuyucuyu, “İnsan nedir?” sorusunu yeniden sormaya davet etmektedir.

Darwin’i anlamak, yalnızca biyolojiyi değil; bilimin, ideolojinin ve tarihin kesişim noktalarını anlamaktır. İşte Farrington’un eserinin durduğu yer tam olarak burasıdır.